Michelangelo etkisi

Son yıllarda, uzun süreli ilişkiler sık sık başarısızlığa uğruyor. Bunun nedenini araştıran araştırmacılara göre ilginç bir dönemdeyiz.

Anlaşılan o ki, atalarımızın aksine, bugün aşk ve tutkunun yanında, kendimizi keşfetmek ve geliştirmek için de uzun süreli ilişkilere giriyoruz.

Dolayısıyla, ne kadar sevsek ve sevilsek de, bir noktada yolumuzun tıkandığını hissettiğimizde ilişkimizi sorguluyor, zamanımızı boşa harcıyormuş gibi hissediyoruz.

--

Araştırmayı yöneten Profesör Eli Finkel, durumumuzu anlayabilmemiz için Maslow’un piramidini düşünebileceğimizi söyler:

“Nasıl ki tepenin zirvesine yaklaştıkça oksijen ihtiyacımız artıyorsa, ilişkilerde de piramidin zirvesine yaklaştıkça daha çok oksijen arıyoruz.”

Güvenlik, sevgi ve saygı ihtiyaçlarımız karşılandıkça, ideal benliğimize ulaşmak için daha fazla oksijen; yani anlayış, ilgi ve destek bekliyoruz.

Bunları sağlayamayınca memnuniyetsizliğimiz artıyor ve bunalıyoruz.

--

Benlik konusunda dünyanın sayılı uzmanlarından Roy Baumeister'ın ise uzun süreli ilişkiler için bir tavsiyesi var: Michelangelo etkisi.

“Nasıl ki Michelangelo, mermerin içindeki potansiyel meleği görmüş ve onu şekillendire şekillendire ortaya çıkarmışsa, eşler de birbirlerini şekillendirerek ideal benliklerini ortaya çıkarabilir.”

Kulağa hoş geliyor ancak dikkat etmemiz gereken bazı noktalar var.

BAZI NOKTALAR

1. Öncelikle, Michelangelo etkisi, her partnerin, kendisi için düşündüğü ideal benliği önemser, partnerlerin birbirleri için biçtiği idealleri değil.

Örneğin partnerimiz, kendi iyiliğimiz için, harika bir ebeveyn, başarılı bir reklamcı ve kesinlikle fit bir bedene sahip olmamız gerektiğini düşünebilir.

Oysa bizim ideallerimiz bambaşka olabilir. Belki ebeveynlik rolünü ve fit bedeni onun kadar umursamayabilir, ayrıca ressam olmak isteyebiliriz.

--

2. İdeal benliğimizin şekillenmesinde birçok insan yardımcı olur. Ama ilişkimiz ciddileştikçe genellikle eski tanıdıklardan uzaklaşırız.

Kimse kalmayınca, partnerimizden hem en iyi arkadaşımız olmasını, hem en yakın sırdaşımız olmasını, hem bize karşı sürekli cinsel tutku beslemesini, hem kendimizi gerçekleştirmemize yardımcı olmasını bekleriz.

Elbette, karşılanması zor beklentilerdir.

Dolayısıyla yanında serpilebileceğimiz insanları yakınımızda tutmalı,diğer ilişkilerimize de önem vermeliyiz.

--

3. Aslında çoğu zaman tam olarak ne istediğimizi bilmeyiz. Üstelik kendimizi keşfettikçe istek ve arzularımız da değişkenlik gösterebilir.

Oysa uzun süreli ilişkilerin temelinde istikrar yatar.

Dolayısıyla kendimizi tanımalı, hangi istek ve arzularımızın geçici, hangilerinin kalıcı, hangilerinin ciddi ve hangilerinin ilişkimiz için tehlikeli olabileceği konusunda bilgelik geliştirmeliyiz.

Ve en önemlisi, kendimizi doğru bir şekilde açıklamayı ve ifade etmeyi öğrenmeliyiz.

--

Sonuç olarak, Baumeister, Michelangelo etkisinin en önemli unsurunun “gerçekçilik” olduğunu söyler.

Oysa aşk ilişkilerinde gerçekçilik pek sevimli bulunmaz; romantizmi öldürmekle suçlanır.

Ama profesör, ortak bir noktada buluşmayı önerir:

“Partnerimizin potansiyelini doğru değerlendirebilecek kadar gerçekçi ama o potansiyeli tasavvur edip takdir edebilecek kadar hayal gücüne sahip olabilirsiniz.”

--

Evet, geçmişe göre, uzun süreli ilişkilerde beklentiler daha büyük, ayrılmalar daha olağan.

Ama Michelangelo gibi potansiyeli görüp, birbirlerini şekillendiren çiftler, çok daha güçlü ve doyurucu bir ilişkiye sahip oluyor.

Aynı "Sideways” filmindeki şaraplık üzüm tasviri gibi:

“Sadece onun potansiyelini anlamak için zaman harcayanlar, onu son şekline gelmesi için ikna edebilir. Ve sonunda onun lezzeti, bu gezegendeki en akıldan çıkmayan, en görkemli, en heyecan verici, en zarif, en kurnaz ve en eski olanıdır.”

Kaynaklar:

Eli Finkel - All or Nothing Marriage

Roy Baumeister - The Self Explained

Drigotas, Rusbult - Close partner as sculptor of the ideal self: behavioral affirmation and the Michelangelo phenomenon