Hayır diyemeyen sevgi olmaz

Araştırmacı Brene Brown, utanç konusunda yaptığı geniş çaplı bir araştırmada sürpriz bir sonuçla karşılaşır.

Verilere göre en sevgi dolu ve şefkatli kişiler, aynı zamanda ilişkilerinde sınır koymayı ve insanlara hayır demeyi bilen kişilerdir.

Şaşırtıcı gelir. Çünkü kendisi herkesle iyi geçinmeye çalışan ve pek hayır diyemeyen biridir.

--

Araştırmanın sonuçlarından etkilenen Brown, terapisti yardımıyla sınır koyma ve hayır diyebilme mücadelesine başlar.

Birkaç yıl sonra hayatındaki büyük değişimi şöyle aktarır:

“Sevilmeyi özgürlüğümden daha çok önemsediğim zamanlar, dışarıya karşı pek tatlı, içimde ise kızgın, gücenik ve yargılayıcıydım. Hayır demeyi öğrendiğimden beri artık dışarıdan biraz tuzlu ve sertim ama içim şefkat ve sevgi dolu.”

--

Hayır diyebilen insanların sevgisinin gücü samimiyetlerinde gizlidir.

Felsefeci Alain de Botton, herkesi memnun etmeye çalışırken nasıl bir yalancıya dönüştüğümüzü fark etmediğimizi söyler:

“Sevmediğimiz şeylere bayılıyormuş gibi yapar, hoşlanmadığımız planları kabul eder, aslında ne istediğimizi veya neye ihtiyaç duyduğumuzu cesurca söylemeyerek insanlarda yanlış izlenimler bırakırız.”

Sonunda gerçekten de ne istediğini bilmeyen, başkalarının duygularına göre yanıt veren hayaletlere dönüşürüz.

--

Öyle ki psikoterapist Helmuth Kaiser, herkesle iyi geçinmeye çalışan kişiyi şöyle betimler:

- Şakacıdır ama şaka yapmayı sevdiği için değil, ciddi görünmeye cesaret edemediği için.

- Başına gelen acı olayları önemsizmiş gibi gösterir. Başarılarını hafife alır, başarısızlıklarını abartır. Bu sayede iddialı görünmez.

- Safça sorular sorarak veya çocuksu konuşarak yetişkinlikten uzak imajı verir.

Çünkü çocuk olmak masum kalmak ve suçlanmamak demektir.

Yani kısaca şu mesajı verir: “Beni önemseme. Ben olgun biri değilim zaten.”

ÖZSEVGİ BİR DEVRİMDİR

Irvin Yalom, hayır demekten kaçınmamızın sebebinin ayrı kalmaktan duyduğumuz korku olduğunu söyler.

Büyüklerimizin ilgisine, sevgisine ve bakımına muhtaç olduğumuz yaşlarda reddedilmek, itilmek, ayıplanmak ölümle eşdeğer olduğundan onların değerlerini özümseriz.

Büyüklerimiz de, genellikle, iyiliğin, güzelliğin, nezaketin kendi duygu, düşünce ve ihtiyaçlarımızı arka plana atmakla ilgili olduğunu söyler.

--

Zamanla, isteklerimizi dile getirmenin bencillik olduğuna inanır, suçluluk hissetmemek için onları yok saymaya başlarız.

Hayatımız ya istemediklerimizi kabul etmekle, ya da “istemiyorum” demek yerine bahaneler üretmekle geçer.

Yalom’a göre bunun sonu daha acı bir suçluluğa götürür: Otantik olamamanın suçluluğuna.

Heidegger’ın deyimiyle “insanın kendi hayatının sahibi olduğunun farkında olmadığı, seçimlerden kaçtığı, pasif yaşam tarzdır bu.”

--

Sınır çizmek, hayatımıza sahip çıkmak anlamına gelir.

Erich Fromm, olgun sevginin, kişinin kendi bütünlüğünü ve bireyselliğini koruyarak gerçekleştirdiği birlik olduğunu söyler.

Sevgi, bizi diğer insanlardan ayıran duvarları yıkar. Sevmekten ve sevilmekten duyduğumuz güç sayesinde “ayrı olmaktan” korkmaz, kendi bütünlüğümüzü cesaretle koruruz.

Saygı ise karşımızdakinden korkmak veya çekinmek değil, o insanın olduğu gibi büyüyüp gelişmesine aktif ilgi göstermek demektir.

--

Hayır demek de zordur, sınır çizmek de.

Ne kadar idrak edersek edelim, bir dahaki sefere, yalan söylemek veya mazaret uydurmak yerine “hayır” dediğimizde, kalbimiz yine suçluluk duygusuyla pat pat çarpacaktır.

O an geldiğinde, kendimizi seçerek bir devrim yapmak üzere olduğumuzu hatırlayabiliriz:

“Sevmek ve kendimizi kabullenmek cesaret eylemidir.”

‘“Kendini en sona bırak!’ diyen bir toplumda, özsevgi bir devrimdir.”

Kaynaklar:

Brene Brown - Gifts of Imperfection

Irvin Yalom - Varoluşçu Psikoterapi

Erich Fromm - Sevme Sanatı

Alain de Botton - How to Stop Being a People Pleaser