Anne babanın yaşanmamış hayatı

“Bir çocuğun taşıdığı en büyük yük, ebeveynlerinin yaşanmamış hayatlarıdır.”

Birçokları, Jung’un söyleminin, kendi hayallerini gerçekleştirememiş ebeveynlerin arzularını çocuğuna dayatması olarak yorumlar.

Sanatçı olma hayalini gerçekleştiremeyen bir annenin, çocuğunu sanata yönlendirmesi gibi…

Ancak Jung’un vurgusu daha derindir: Ebeveynlerimizin hayattan vazgeçtiği, anlam arayışını bıraktığı noktalar, bizim için de psikolojik sınırlara dönüşür.

...

Jung’un kendi ailesi bu duruma iyi bir örnektir.

Babası, zeki ve derin düşünen bir dindar olmasına rağmen, çevresinden kopmamak için sorgulayıcı düşüncelerini bastırır. Zamanla depresyona girer.

Annesi ise neşeli bir kadındır. İçinde edebiyata dair tutku besler ama yakışıksız olacağından bu konuda bir şey yapmaz. Bu neşeli kadın bazen bambaşka birine, otoriter, karamsar ve öfkeli bir insana dönüşür.

Yıllar sonra Jung, anne ve babası denilince aklına ilk gelen sıfatlar karşısında dehşete düşer:

Babam: Güçsüz.

Annem: Güvenilmez.

...

Jung’a göre çocuklar, ebeveynlerinin bastırdığı duygular, düşünceler ve arzularla savaşmak zorunda kalır.

Çocuk, adeta evin atmosferini içine çeker. Anne ve babanın yaşanmamış hayatlarının suçluluğu, içlerindeki gerilim ve çatışma, çocukların bilinçaltına işler.

“Balmumuna bastırılmış bir mührün izini taşır gibi,” der Jung,” “anne ve babalarımızın kendilerini kandırmalarını, samimiyetsizliklerini, korkaklıklarını kopyalamaya mahkum oluruz.”

...

Psikanalist, ebeveynlerin kendilerinden bihaber yaşamlarını, çocuğun düşünme sistemlerine akıtılmış bir zehir olarak düşünmemizi salık verir.

Bu zehir, nesiller boyunca aktarılabilecek bir örüntü oluşturur.

Yıllar geçer, çocuk büyür, yetişkin olur. Kendisine verilen görevleri güzelce yapar ama ne zaman salt kendisi için konfor alanından çıkmak istese görünmez engellerle, camdan tavanlarla karşılaşır.

Jung’un “ebeveynlerden miras aldığımız yük" dediği psikolojik sınır işte tam olarak budur.

Ancak farkındalık ve eylemle çözülebilir.

Psikolojik sınırlar

Hepimizin içinde, bizim için neyin doğru olduğunu bilen, bizi konfor alanımızın ötesine, daha geniş bir varlık alanlarına iten güç bulunur.

Bu güce erişebilmemiz için iyi-kötü bütün içgüdülerimizin farkında olmamız gerekir.

Ancak kendi gölgesiyle yüzleşebilmiş bir ebeveyn çocuğuna bütünlüklü bakabilme cesaretini aktarabilir.

Bu nedenle James Hollis’e göre çocuklarımıza verebileceğiniz en büyük hediye, bilinçsiz kalıplarımızın farkına varmak, onları yumuşatmak ve çocuklarımızı biraz daha özgür kılmaktır.

...

Jung, ebeveynlerinden miras aldığı “güçsüzlük” ve “güvensizlik” hissinden, manevi babası Freud’la çatışmayı göze alarak kurtulur.

Bir noktada Freud’un fikirlerinden ayrılan psikanalist bir karar aşamasına gelir:

“Ya konfor alanımda kalıp düşüncelerimi kendime saklayacağım ya da çok değerli bir dostluğu kaybetmeyi göze alacağım.”

İki ay düşünür. Bu sürede eline kalem bile alamaz. En sonunda düşüncelerini söylemeyi seçer ve gerçekten de Freud ile ilişkisi sona erer.

Ama kendisiyle daha samimi bir ilişkiye başlar.

...

Jung’a göre ebeveynlerin hata yapması hem kaçınılmaz hem de gereklidir. Çocuğun problem çözme ve duygu düzenleme yeteneği ancak ebeveynlerin hatalarıyla mümkün olur.

Sorun, bilinçsizlikten doğan samimiyetsizliktir. Bu nedenle ebeveynlere şu öneride bulunur:

“Kendinize karşı dürüst olun ve ruhlarınızın en karanlık köşelerine ışık tutun. Mümkünse, karanlık yanlarınızı anlayışlı birine itiraf edin.”

“Ama dikkatli olun, itirafınız, kendinizi kandırma ve acındırma aracına dönüşmesin.”

“Çünkü ne azizsiniz, ne de günahkar.”

...

Yazar Gabor Mate’ye bir gün bir okuyucu sorar:

“Çocukluğum kendi evimde korku içinde geçti. Şimdi otuz dört yaşındayım ve çocuklarıma aynı sorunları aktarmaktan korkuyorum.”

Mate gülümser ve şöyle der:

“Eğer ebeveynlerin sen doğmadan önce kendi psikolojik yüklerini fark etmiş olsalardı, hayatında ne değişirdi?”

Okuyucu yanıtlar: “Her şey.”

“İşte senin çocuklarına vereceğin en büyük hediye bu farkındalık. Merak etme, her şey iyi olacak.”

Kaynaklar:

Carl Gustav Jung - Collected Works of C. G. Jung, Volume 17

Carl Gustav Jung - Anılar, Düşler, Düşünceler

James Hollis - Living an Examined Life