Yeniden başlamaya kutlu bir evet

18 Tem
3 dakikada okunur

Ünlü komedyen Kevin Hart, nasıl bir baba olmaması gerektiğini ihmalkar babası sayesinde öğrendiğini açıklar:

“Hepimiz çevremizin bir ürünüyüz. O uyuşturucu ve suç dünyasında büyüdü. Ona kızmıyorum. Ama artık geçmişi düzeltemez.”

Yine de babasının bir dönüşüm gerçekleştirdiğini söyler:

“Benim için berbat bir babaydı. Ama çocuklarım için mükemmel bir büyükbaba oldu.”

Nietzsche, anlamlı bir hayata ulaşabilmemiz için üç aşamalı bir dönüşümden geçmemiz gerektiğini söyler.

Dünyaya narin bir ruh olarak gelir ve binlerce pulunun her birinde başka bir kural yazan devasa ejderha ile karşılaşırız.

“Senin değer üretmene gerek yok” diye fısıldar ejderha bize, “sana sunduklarımı yüklensen yeter.”

İlk dönüşüm gerçekleşir; narin ruhtan yük devesine dönüşürüz. Çevremizdekilerin değerlerini yüklenir ve kaldırdıklarımız ne kadar çoksa, kendimizi o kadar değerli hissederiz.

Oruç Aruoba, Nietzsche’nin Zerdüşt’üne “Kendi yönünü bulmanın tek yolu, başkalarının yüklerini yüklenerek, başkalarının yollarını yürümektir,” diye bitirir.

Çünkü başkalarının yolunda ilerledikçe yükümüz bize hem ağır, hem de yabancı gelir ve ondan kurtulmak isteriz.

Çölün ortasında gerçekleşir ikinci dönüşüm.

Deveden aslana dönüşür, o saygı duyduğumuz ejderha ile yüzleşiriz.

Ejderha yeniden “-meli, -malı” larla dolu kurallarını gösterir. Biz ise bu sefer ona karşı gelip, neyi yapıp yapmayacağımızı kendimizin seçeceğini söyleriz.

Jung, 1934 tarihli seminerinde aslana dönüşmeyi şöyle analiz eder: “Nasıl ki hapishanedeki hırsız çalamıyor diye daha az hırsız değilse, cezalandırılma korkusu ile kendini durduran da ahlaklı değildir. Ahlaklı olmak için özgür olmak gerekir.”

Ama son durak değildir aslan. Onun görevi yeni değerler üretmek değil, yeni değerler üretebilmek için kendine özgürlük alanı açmaktır.

Artık yeniden çocuğa dönüşmemiz gerektiğini söyler Nietzsche:

“Masumiyettir çocuk ve unutuş, yeni bir başlangıç, bir ilk hareket, kutlu bir ‘Evet!” deyiştir.”

KUTLU BİR EVET

Çocuk yaratıcıdır ama yaratıcılığının gücünü masumiyetinden alır.

Nietzsche, yalnızca gerçek sanatçıların ve çocukların bozup, yeniden inşa ederken suçluluk duymadığını söyler. Çünkü geçmişin etkisiyle değil, şimdinin gerçeğiyle yaşarlar.

Oysa, bilincimiz ne kadar artmış olursa olsun, yeni bir hayata başlarken ejderhanın o suçlayıcı sesinin içimizde yankılandığını hissederiz:

"Pişman olacaksın!"

Freud, suçluluk duygusunun aslen anne ve babamız tarafından cezalandırılma ve onların sevgisini kaybetme korkusu olduğunu söyler. Zamanla onların yerini arkadaşlarımız ve diğer önemli figürler alır.

Suçluluk duygusu, kendimizden şüpheye dönüşür.

Artık eskisi gibi yaşayamayız ama yeni bir hayata adım atmanın sorumluluğunu da almaktan korkarız.

Deve olup yükleri taşımış, aslan olup geçmişimizle yüzleşmiş olmamıza rağmen henüz geçmişin etkisinden kurtulamadığımız için çocukluğa terfi edemeyiz.

Geçmiş deneyimlerimiz nedeniyle fazla hırpalandığımızı, artık yeni bir hayatın mümkün olmadığına inanabiliriz. Şema Terapi'nin kurucusu Jeffrey Young şiddetle karşı çıkar buna:

“Geçmişte ne kadar zarar gördüğümüz, değişim sorumluluğu almamanın bir bahanesi olmamalı” der Young; “acı deneyimlerimiz, değişimin niçin bu kadar zor olduğunu ve neden uzun sürdüğünü açıklar; ama bu örüntülerle yaşamak zorunda değiliz."

Evet, kimimiz için çok daha zordur geçmişin yükünden kurtulmak; çok daha risklidir önce aslan sonra çocuk olmak...

Lousie Glück’in karlar altında açan çiçeği tasvir ettiği şiiri, bütün acı deneyimlere rağmen, hayatının ikinci bölümünde “kutlu bir evet!” diyebilenlere adanmıştır sanki:

"Beklemiyordum hayatta kalmayı

Kapatırken yeryüzü beni. Beklemiyordum

Uyanmayı yeniden, hissetmek için

Nemli yeryüzünde bedenimin

Yeniden tepki verebilmesini, hatırlayarak

O kadar uzun zamandan sonra nasıl açılacağımı

Soğuk ışıklarında en erken ilkbaharın

Korktum, evet, ama aranızdayım yeniden.

Haykırıyorum; Evet demeli riske, sonunda mutluluk için!”

Kaynaklar:

Friedrich Nietzsche - Böyle Buyurdu Zerdüşt

Friedrich Nietzsche - Ecce Homo