Neden olmasın?

“Mutlu bir hayat için ne gerekli?”

1938 yılında Harvardlı bilim insanları, bu sorunun yanıtını bulmak için 724 kişiyi yaşamlarının sonuna dek takip etmeye başladı.

Yıllar geçti, katılımcıların çocukları da çalışmaya dahil oldu. Kan testleri, psikolojik envanterler ve sağlık taramalarıyla başlayan sürece DNA analizleri ve beyin görüntülemeleri eklendi.

Araştırma, aradan 86 yıl geçmesine rağmen bugün halen devam ediyor ve bize mutlu bir hayatın önceliklerini sunuyor.

..

Aslında bu uzun araştırmayı sık sık duyarız. Her sene “Mutluluğun formülü bulundu” gibi başlıklar haber sitelerini süsler.

Oysa, araştırmanın son yöneticilerinden Robert Waldinger’e göre mutlu hayatın basit bir formülü bulunmaz.

“Mutlu hayat, sevgiyle olduğu kadar acıyla da doludur,” der psikolog ve ekler:

“Bir anda ortaya çıkmaz, zamanla oluşur. İçinde kargaşayı, sakinliği, hafifliği, yükleri, mücadeleleri, başarıları, gerilemeleri, ileri sıçramaları ve korkunç düşüşleri barındırır. Ve elbette her zaman ölümle biter.”

...

Ama insanın, hayatını mutlu kılmak için basit formül arayışı bitmez.

Üstelik yanlış yerde ararız: Mutlu yaşamı varılacak bir nokta olarak görürüz. Mutluluk bize hazzın çokluğu, sıkıntının azlığı gibi gelir.

Oysa araştırmaya katılan insanların o ayrıntılı hayatlarını incelediğimizde “Mutluyum!” diyenlerin mutluluğunun daha çok Aristoteles’in Eudaimonia’sına benzediğini görürüz:

Yani, anlık hazza ve acıya değil; sağlığa, neşeye, anlama ve amaçlara odaklanmış bir hayatın mutluluğu.

...

Waldinger, araştırmanın diğer yöneticisi Shulz’la birlikte 2022 yılında “The Good Life” adında bir kitap yayımlar. Kitap bir soruyla başlar:

"Mutlu bir hayat için tek bir şeye yatırım yapmanız gerekse bu ne olurdu?"

Her mutlu hayatın formülü farklıdır. Ama bir değişken her formülde yer alır: Yakın ilişkiler.

Belki de bu nedenle, kitabın girişinde Mark Twain'in bir sözü yer alır:

"Hayat çok kısa; tartışmalara, mazeretlere, hesap sormalara zaman yok. Sadece sevmek için zaman var ve bunun için sadece 'şu an' var."

İlişkiler değişim bahçelerimiz

1938 yılında araştırmaya katılanlar, çocukluklarını Büyük Buhran’da geçirmiş, İkinci Dünya Savaşı’nı görmüş, hatta savaşmış, nükleer savaş tehdidi altında yaşamışlardı.

Yani hayatları belirsizlik, şiddet ve travmalarla doluydu.

Bütün bu zorluklara nasıl katlandıkları sorulduğunda benzer yanıtlar verdiler:

“Ailem sayesinde... Arkadaşlarım sayesinde… Komşularım sayesinde… Silah arkadaşlarım sayesinde… Sevgilimin mektupları sayesinde…”

...

Sağlıklı ilişkiler sağlıklı çatışmalarla olgunlaşır.

Çocukluğumuzda ne yaşadıysak başımıza hep onun geleceğini zanneder ve tetikleniriz.

Sağlıklı ilişkiler, maruz kalma terapisine benzer; güvenilir kişiyle yaşadığımız her tartışma, kendi kusurlarımıza, otomatikleşmiş duygu, düşünce ve eylemlerimize bakma şansı sunar.

Her çözüm, bizi daha özgüvenli, dünyayı daha güvenilir hale getirir. Kendimize ve dünyaya bakış açımız olumlulaşır.

Yani, sağlıklı yakın ilişkiler, oynaya oynaya iyileştiğimiz arka bahçelerimizdir.

...

Ancak ne yazık ki hızlı yaşam, acıya, çatışmaya, sıkıntıya tahammülümüzü gittikçe düşürdü.

Sanki ilişkiler her an bizi olumlu hissettirmek, haz vermek zorundaymış gibi, bir çatışma olduğunda hayal kırıklığına uğrar, kaçınmaya çalışırız.

“İlişki olmadan varoluş olmaz,” diyen Krishnamurti'nin sözleri bugün daha anlamlı:

“Hayat, ilişki içindeki harekettir. Ama biz bu ilişkiyi düşüncelerimizle yok ettik.”

“Düşünce sevgi değildir. Sevgi haz değildir. ”

“Oysa biz her şeyi hazza indirgedik.”

...

Waldinger ve Schulz, 86 yıllık araştırmanın en umutlu sonucunu sona saklar: Geç değil.

“Kaç yaşında olduğunuzun, yaşam döngüsünün neresinde olduğunuzun, evli olup olmadığınızın, içe dönük veya dışa dönük olmanızın bir önemi yok; herkes hayatında olumlu dönüşler yapabilir.”

Tek soruyla başlayan kitap, tek tavsiyeyle biter:

“Sevdiğiniz insanları hemen şimdi arayın ve onların sizin için ne anlama geldiğini söyleyin.”

“Mutluluk için kendinize bugün yapabileceğiniz en iyi yatırım budur. Neden olmasın?”

Kaynaklar:

Robert Waldinge, Marc Schulz - The Good Life: Lessons from the World's Longest Scientific Study of Happiness

Robert Waldinger - Happiness poison and the antidote

Derek Thompson - The Happiness Trinity