Dile getirilmemiş beklenti, planlanmış kırgınlıktır.

İlişki uzmanı Matthew Hussey, son kitabında yakın ilişkiler için beklenmedik bir öneride bulunur:

“Düzgün bir ilişki mi istiyorsun? O zaman en çok kullandığın silahından vazgeç.”

Hussey’in silahtan kastı, farkında olmadan geliştirdiğimiz davranış alışkanlıklarımızdır.

Ne yazık ki çocukluğumuzdan bu yana bazı davranışları o kadar sık tekrarlarız ki, sanki karakterimizin bir parçası sayarız.

...

Kimimizin yakın ilişkilerde en sık kullandığı silahı fedakarlıktır.

Leyla, romantik ilişkilerinde duygu, düşünce ve gereksinimlerinin önemsenmemesinden, ilişki ilerledikçe kendisini bir hayalet gibi görünmez hissetmekten yakınır.

Ama bir ilişkiye başlar başlamaz kendi duygu, düşünce ve gereksinimlerini arka plana atar ve bütün zamanını - enerjisini partnerinin ihtiyaçlarını karşılamak için harcar.

Beklentisi, partnerinin onu görmesidir.

Oysa ilişki boyunca görünmez kalır.

...

Kimimizin yakın ilişkilerde en sık kullandığı silahı maddi olanaklarıdır.

Levent, önceki ilişkilerinde ekonomik olarak kullanıldığından kuşkulanır. Ama bir sonraki ilişkisinde randevularını lüks restoranlarda gerçekleştirip hesabı ödemeye, partnerine pahalı hediyeler almaya devam eder.

Ekonomik sorun yaşadığında bunu saklar. Maddi imkanları sanki sınırsızmış gibi davranır.

Beklentisi, partnerinin onu çıkarsızca sevmesidir.

Oysa sevilmek için maddi sebepler sunar.

...

Kimimizin yakın ilişkilerde en sık kullandığı silahı ayrılık tehditleridir.

Daha önce terk edilen Meltem, bir daha başına böyle bir felaket gelsin istemez.

Ama en ufak rahatsızlık hissettiğinde ilişkiyi bitirmekten bahseder. Küçük hataları ilişkinin yürümeyeceğine delil olarak gösterir. Böylelikle partnerinden sürekli teminat bekler.

Beklentisi, partnerinin onu terk etmeyeceğinden emin olmaktır.

Ama kendisi devamlı ayrılmakla tehdit eder.

İşlevsiz davranış kalıpları

Hussey, durumumuzu eğlence parklarında tutsak edilmiş yunuslara benzetir.

Yunuslar ilgi, sevgi, yemek elde etmek için çemberden atlamaları gerektiğini öğrenirler. Oysa bu davranış, açık denizlerde işlevsizdir.

En büyük yanılgımız, bağlanma sistemimizin acıdan korunmak için ürettiği ve artık işlevsiz olan davranışları karakter özelliğimiz sanmaktır.

Oysa ne Leyla fedakar, ne Levent cömert, ne de Meltem duygusuz olduğu için öyle davranır.

Herkes, kendince, acıdan korunmaya çalışır.

...

Yazar Neil Strauss, bağlanma sistemimizi programlanması on yıllarca sürmüş, ama hatalar barındıran ve güncellenmesi gereken bir işletim sistemi gibi düşünmemizi önerir.

Bağlanma kitabının yazarları Amir Levine ve Rachel Heller ise, sistemin en sık tekrarladığı işlevsiz davranışları listeler:

“Trip atmak, kavga çıkarmak, kıskandırmaya çalışmak, ilk adımı karşı taraftan beklemek, terk etmekle tehdit etmek, soğuk davranmak, ulaşılmaz olmak, hediyelere boğmak, ne kötülük yaparsa yapsın peşinden koşmak, özel eşyalarını karıştırmak, takip etmek…”

....

Ayrılık ihtimalinde sistem aktif olur ve bizler otomatik davranışımızı sergileriz.

Beynimizin daha zeki bölümleri ise bu davranışları makul görmemiz için düşünceler üretir. Bu düşüncelerin bazıları:

“Kesin böyle düşünüyor.”

“Daha iyisini asla bulamam.”

“Sevseydi böyle yapardı / böyle yapmazdı.”

“Zaten başından belliydi.”

“Hemen şu anda konuşmalıyım.”

“İlk adımı o atmalı.”

“Bunu yaptığına pişman olacak.”

“Beni seviyorsa, bunu fark etmeli.”

“Her bilgiyi elde etmeliyim.”

...

Her güvensiz ilişkide, kırılmaktan korktuğu için duygu, düşünce ve beklentilerini açıkça ifade etmekten kaçınan, hatta beklentilerinin aksi şekilde davranan ve bunları meşrulaştıran bireyleri görürüz.

Neil Strauss, bu çelişkili durumu pek güzel özetler:

Dile getirilmemiş beklenti, önceden tasarlanmış kırgınlıktır.

Daha da kötüsü, bu kırgınlıklar arttıkça işlevsiz davranış kalıplarımız da şiddetlenir.

Ve en nihayetinde korktuğumuz başımıza gelir.

Kaynaklar:

Emre Özarslan - Neden Böyleyim, Nasıl Değişebilirim?

Neil Strauss - The Truth_ An Uncomfortable Book About Relationships

Matthew Hussey - Love Life - How to Raise Your Standards, Find Your Person, and Live Happily

Amir Levine, Rachel Heller - Bağlanma