Belirsizlikte en doğru karar

Endişe, gelecekten güvence alma isteğidir.

Böyle bir güvence olamayacağı için başarısız olur, başarısız oldukça tekrar tekrar dener ve giderek yoğunlaşır.

Endişeyle dolduğumuzda karar alamamaya, sürekli ertelemeye ve geç kalıyoruz diye suçluluk duygusuyla boğuşmaya başlarız.

Bu görünmez savaşı motivasyonsuzluk sanırız.

.

James Clear’a göre birçoğumuzun motivasyon sıkıntısı sandığı şey aslında netlik sorunudur.

Çabalarımızın sonuç verip vermeyeceğini bilmeyiz. Eğer emin olabilseydik, harekete de geçerdik.

Ama milyon seçenekli dünyada hangi eylemin ne getireceğini nasıl bilebiliriz?

“Bazılarımız, hayatlarında bir iyileşme yapmak için doğru zamanın gelmesini bekler,” der yazar.

Doğru zaman bir türlü gelmez.

Çünkü belirsizlik kaybolmaz.

.

Stoacılar, geleceğe bir bütün olarak bakmanın sakıncalı olduğuna inanır.

“Bütün yaşamını zihninde önceden canlandırarak kendini üzme,” der Marcus Aurelius, çünkü nelerle karşılaşacağımızı bilemeyiz. Karşılaştığımızda bu olayları nasıl karşılayacağımızı da bilemeyiz.

Bu nedenle iki maddeli bir çözüm sunar:

> Sadece şu an atabileceğin küçük adımı düşün.

> O küçük adımda doğru şeyi yap.

.

Güzel bir ezgi bizi baştan çıkarabilir ama onu yaratan notalara tek tek baktığımızda hiçbir şey hissetmeyiz. Marcus Aurelius, aynısını görevlerimiz için de bekler:

“Başına gelme olasılığı bulunan bütün acı verici zorlukları zihninde büyüterek, sayılarını ve yoğunluklarını artırmaya çalışma. Şimdiyi gelecekten yalıt. O zaman her görev küçük olur.”

Biz sadece şu andaki küçük adımdan sorumluyuz.

Buna da gücümüz yeter.

DOĞRU YOLDA ADIM ADIM

Endişenin yakıtı gelecekte her şeyin iyi olacağını bilme arzusudur.

Eğer bir şeyler yapmak için çabalarımızın sonuç verip vermeyeceğini bilmek istiyorsak iki soru sorabiliriz:

> Şu an neyin benim için iyi olduğundan eminim?

> Neyi yapmayı sürdürürsem benim için iyi olacağından eminim?

Bulacağımız yanıtlar muhtemelen bizi güzel alışkanlıklara doğru iter ve kötü alışkanlıklardan kurtarır.

.

Başlangıçta küçük görünen değişiklikler, onları yapmayı sürdürdükçe önemli sonuçlar yaratır.

Epiktetus; kontrol edebildiklerimize odaklanmamızı ister: Arzularımıza, dürtülerimize, varsayımlarımıza ve hoşnutsuzluklarımıza rağmen eylemlerimizi kontrol edebiliriz.

Dolayısıyla sağlıklı beslenmeyi, nazik olmayı, yardımlaşmayı, daha sık okumayı, zamanımızı çalan alışkanlıklardan kurtulmayı vb. kontrol edebiliriz.

Bunları alışkanlık haline getirdiğimizde bizim için iyi olacağını biliriz.

Bu da aradığımız güvence sayılmaz mı?

.

Marcus Aurelius’un ezgi örneğine dönelim.

Nasıl ki rastgele sıralanmış notalar değil de, birbiriyle uyumlu notalar hoş bir ezgi yaratıyorsa, insanın hayatının güzel melodisi de birbiri ardına uyumlu, akılcı ve doğru alışkanlıklarla gelir.

Filozof, sevginin, parçaların bütünde, bütünün de parçalarda hissettiği uyum olduğunu söyler. Bu sevgiye “ortak soluk” adını verir.

Birbiriyle uyumlu, doğru alışkanlıklar bize endişe karşısında soluk verir.

Geçmişin ve geleceğin tahakkümünden azat eder.

.

Ama Blaise Pascal’ın dediği gibi, hikmetten uzak kaldığımızda, bize ait olmayan zamanlar üzerinde kafa yorar; bize ait olan biricik zamanı ise asla düşünmeyiz.

“Gelecekten güvence beklemeyin!” der Seneca; “tam da şu anda, hangi adımı atmanız doğruysa, o adımı atın ve güvendiğiniz alışkanlıklara girişmeye karar verin."

Doğru alışkanlıklar araba farına benzer; bütün yolu aydınlatmazlar ama gideceğimiz yere varmamızı sağlarlar.

Kaynaklar:

Marcus Aurelius - Düşünceler

Pierre Hardot - İçsel Kale

James Clear - Atomik Alışkanlıklar

Oliver Burkeman - Four Thousand Weeks